BM 04 Materiały z sympozjum mariologicznego zorganizowanego przez Polskie Towarzystwo Mariologiczne. Licheń, 26-27 października 2001 roku

Redakcja naukowa: Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMCon, Kazimierz Pek MIC

Częstochowa-Licheń 2002, s. 282

BM 03 Materiały z sympozjum zorganizowanego przez Polskie Towarzystwo Mariologiczne, Niepokalanów, 27-28 października 2000 roku

Redakcja naukowa: Lucjan Balter SAC, Piotr M. Lenart OFMConv

Częstochowa-Niepokalanów 2001, s. 204

BM 02 Materiały z sympozjum mariologicznego zorganizowanego przez Polskie Towarzystwo Mariologiczne. Częstochowa, 6-8 września 1999 roku

Redakcja naukowa: Ks. Teofil Siudy, Kazimierz Pek MIC

Częstochowa 2000, s. 422

BM 01 Materiały z sympozjum zorganizowanego przez Katedrę Mariologii KUL oraz Oddział PTT w Częstochowie, Częstochowa, 22-23 maja 1998 roku

Redakcja naukowa: Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Ks. Teofil Siudy, Krzysztof Kowalik SDB

Częstochowa 1999, s. 264

Biogramy prelegentów

Tekst zamieszczony w 1 tomie Biblioteki Mariologicznej pt. Duch Święty a Maryja. Materiały z sympozjum zorganizowanego przez Katedrę Mariologii KUL oraz Oddział PTT w Częstochowie, Częstochowa, 22-23 maja 1998 roku, redakcja naukowa: Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Ks. Teofil Siudy, Krzysztof Kowalik SDB, Częstochowa 1999, s. 257-258. Zobacz też wersję PDF .

Grzegorz M. Bartosik OFMConv, ur. 1962, wiceprowincjał warszawskiej Pro­wincji franciszkanów, studia w Marianum, praca doktorska Il contributo della Chiesapolacca all'elaborazione della dottrina mariologica del Concilio Vaticano II. Studio teologico-storico (Roma 1993), adiunkt ATK – w Katedrze Teologii Dogma­tycznej u ks. prof. Lucjana Baltera.

Ks. Włodzimierz Cyran, kapłan archidiecezji częstochowskiej, doktoryzował się na KUL pod kierunkiem o. prof. Hugolina Langkammera w 1997 roku. Temat roz­prawy doktorskiej: Kultyczny wymiar posługi apostolskiej na podstawie 2 Kor 1-7. Jest proboszczem parafii Św. Andrzeja Boboli w Częstochowie i wykłada Pismo Święte w WSD swojej archidiecezji.

Bogusław Kochaniewicz OP, ur. 1960 roku, doktorat na Marianum, tytuł roz­prawy: La Vergine Maria nei sermoni di San Pietro Crisologo (Roma 1998), wykła­dowca mariologii w Kolegium Dominikanów w Krakowie.

Krzysztof Kowalik SDB, ur. 1959, doktorat w Katedrze Mariologii KUL, rozprawa: Doktora Marcina Lutra Komentarz do Magnifikat. Studium teologiczno-ekumeniczne (opublikowane pod tytułem: Wejrzał na nicość swojej służebnicy. Studium teologiczno-ekumeniczne Komentarza doktora Marcina Lutra do Magnifikat. T. 4 serii: „Jeden Pan, Jedna Wiara”. Lublin 1995, RW KUL), adiunkt w Katedrze Mariologii KUL.

Danuta Mastalska, studia specjalistyczne z teologii dogmatycznej w Katedrze Mariologii KUL. Tytuł rozprawy: Teologiczny obraz Maryi w polskich kazaniach Antoniego Węgrzynowicza OFM (1658-1721) (opublikowana: Niepokalanów 1994). Po doktoracie (1993) otrzymała etat w Instytucie Teologicznym w Tarnowie, gdzie podjęła wykłady z teologii dogmatycznej. Obecnie jest zastępcą redaktora naczelnego kwartalnika mariologicznego „Salvatoris Mater”.

Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, ur. 1933, doktorat u o. prof. Andrzeja Krupy w Katedrze Mariologii (1965) na podstawie rozprawy Poglądy mariologiczne współczesnych europejskich teologów protestanckich rozpatrywane w aspekcie ekumenicznym, został opublikowany po 18 latach pt. Spór o Matkę. Mariologia jako problem ekumeniczny (Lublin 1988). Habiltacja w 1975 roku na podstawie studium Solus Christus. Zbawcze pośrednictwo według „Księgi Zgody” (Lublin, wyd. I: 1978, II: 1979, III w druku). Kierownik Katedry Mariologii, kurator I Katedry Teologii Dogmatycznej i współpracownik Instytutu Ekumenicznego KUL. Pracuje m. in. nad polską recepcją mariologii Soboru Watykańskiego II, Pawła VI i Jana Pawła II.

Kazimierz Pek MIC, kapłan, doktorat w Katedrze Mariologii KUL, rozprawa: Implikacje mariologiczne pneumatologii Yves Congara. Wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Mariologicznego. Asystent w Katedrze Mariologii KUL. Rektor Mariańskiego Domu Studiów Św. Cyryla i Metodego w Lublinie.

Ks. Teofil Siudy, kapłan archidiecezji częstochowskiej, absolwent Wydziału Teologii KUL. W Katedrze Mariologii, pod kierunkiem o. prof. Andrzeja Krupy, napisał rozprawę doktorską pt. Maryja jako członek Kościoła według współczesnej teologii katolickiej (opublikowana w „Częstochowskich Studiach Teologicznych”). Wykłada teologię dogmatyczną w WSD w Częstochowie, w Instytucie Teologicznym w tymże mieście oraz w WSD Ojców Kapucynów w Krakowie. Współorganizował Między­narodowe Kongresy Mariologiczne (ostatni w Częstochowie). Jest przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Mariologicznego. Opublikował m. in. książki: Refleksje maryjne (Częstochowa 1994) i Służebnica Pańska (Niepokalanów 1995).

Ks. Wacław Siwak, kapłan archidiecezji przemyskiej, doktorat w Katedrze Ma­riologii KUL, tytuł rozprawy: Maryja w tajemnicy Wcielenia według Jana Pawła II.

Ks. Józef Warzeszak, ur. 1951, kapłan archidiecezji warszawskiej, doktorat z teologii dogmatycznej na Gregorianum na podstawie rozprawy Dottrina di San Bonaventura sull'influsso delio Spiritu Santo nel mondo e nella Chiesa pod kierunkiem Zoltana Alszeghy'ego. Od 1982 roku adiunkt w Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie. Habilitacja w 1992 roku na podstawie rozprawy Działanie Ducha Świętego w świecie i w Kościele według średniowiecznej szkoły franciszkańskiej (Niepokalanów 1992, 526 s.). Profesor nadzwyczajny na wspomnianym Wydziale oraz na ATK, autor licznych publikacji, zaangażowany również w duszpasterskie posługiwanie na rzecz kapłanów i zakonnic. Od 1986 roku przynależy do Między­narodowego Stowarzyszenia Szkotystycznego.

Mieczysław Wit OFMConv, ur. 1969, magisterium w 1995 roku w Wyższym Seminarium Duchownym OO. Franciszkanów w Krakowie (PAT), licencjat z dogmatyki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w 1998 roku, aktualnie doktorant w Katedrze Mariologii.

Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv – Lublin

Wprowadzenie do sympozjum

Tekst zamieszczony w 1 tomie Biblioteki Mariologicznej pt. Duch Święty a Maryja. Materiały z sympozjum zorganizowanego przez Katedrę Mariologii KUL oraz Oddział PTT w Częstochowie, Częstochowa, 22-23 maja 1998 roku, redakcja naukowa: Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Ks. Teofil Siudy, Krzysztof Kowalik SDB, Częstochowa 1999, s. 9-10. Zobacz też wersję PDF .

Przypadło mi zadanie naukowego wprowadzenia do sympozjum na temat Maryja a Duch Święty. Podjęcie takiego tematu uzasadnia się dwojako: Po pierwsze, kairosem; w pochodzie do roku dwutysięcznego przeżywamy Rok poświęcony Duchowi Świętemu; po drugie, zdrowie mariologii tego potrzebuje. Mariologia przedsoborowa chorowała na izolację, tzn. stanowczo za mało przyjaźniła się z chrystologią, pneumatologią, charytologią, czyli teologią łaski, antropologią i eklezjologią. Sobór Watykański II oficjalnie zainaugurował kurację mariologii: otwierając ją na inne regiony teologii. W okresie posoborowym zrobiono wiele na rzecz otwarcia mariologii zwłaszcza na eklezjologię, nieco mniej na chrystologię, a jeszcze mniej uczyniono na rzecz spotkania mariologii z pneumatologią. Jubileuszowy kairos spotyka się z wielkimi zapotrzebowaniami merytorycznymi.

Słowo o programie

Wyrasta on z kompromisu między ambicjami organizatorów i naukowo-metodologiczną potrzebą z jednej, a z personalnymi i czasowymi możliwościami z drugiej strony. Udało się przygotować referaty zasadnicze dla głównego tematu, a więc światła Biblii, teologii średniowiecza i papieża Jana Pawła II. Wiele, może najwięcej uwagi poświęca się na spotkanie z myślą współczesną: Y. M. J. Congara, Francuskiego Towarzystwa Mariologicznego, św. Maksymiliana (w interpretacji wybranych teologów zachodnich) i cieszącego się obecnie wyjątkowym uznaniem ks. Bruno Forte, młodą gwiazdę teologii najnowszej. Wyraźnie brakuje referatu z patrologii oraz liturgii. Może uda się, przynajmniej częściowo, zaradzić temu brakowi w czasie między sympozjum a oddaniem materiałów do publikacji. Nie o to przecież głównie chodzi, by publikacja wiernie odpowiadała temu, co wydarzyło się na sympozjum (niech o to martwią się archiwiści i historycy), ale by zarówno sympozjum, jak publikacja rozjaśniały związki między Matką Pana a Bożym Duchem. Widzimy w programie także aspekt ekumeniczny (prawosławny teolog Paweł Evdokimov) oraz znak pamięci o własnej, polskiej kulturze (rzut oka na dobę saską). Uprawianie mariologii w szerszym kontekście (tutaj – z uwzględnieniem prawosławia i dziejów rodzimej kultury) dobrze służy jej zdrowiu. Komu zależy na autentycznej odnowie mariologii, winien przezwyciężać izolowanie jej z szerokiego kontekstu całej teologii. Nie mogło zabraknąć głosu Jana Pawła II. Jego głos zabrzmi w dwugłosie doktorantów z Katedry Mariologii.

Programowi daleko do doskonałości. Obok teologa prawosławnego nie widzimy przedstawiciela chrześcijaństwa ewangelickiego. Zamiast pełniejszego oglądu wielowiekowej mariologii rodzimej, otrzymujemy wziernik jedynie w początek XVIII wieku. Wielka szkoda!

Nie zaprosiliśmy na mównicę ani wielkiego w naszym temacie profesora z Paderborn, Heriberta Mühlena, ani kardynała Leo Suenensa, ani kardynała Henry'ego Edwarda Manninga, ani nawet ojca Kościoła XX wieku, kard. Hansa Ursa von Balthasara. Ograniczone ramy czasowe nie są w stanie usprawiedliwić wszystkich pominięć. Do integralności tematyki dalej nam niż za siódmą górę. Dość skutecznie broni organizatorów mądrość zasad: Tak krawiec kraje… oraz Rób, co możesz, zostaw też coś innym, jak również Lepsze jest wrogiem dobrego.

Po serii referatów nastąpią dyskusje panelowe, tzn. tak pomyślane, by mówili przede wszystkim eksperci, a więc prelegenci i specjalnie zaproszeni uczestnicy ze znaną kompetencją. Dopiero po nich otwiera się możliwość dla wszystkich. Panel pierwszego dnia został uprofilowany na teologię, drugiego – na duszpasterstwo.

Słowo o organizatorach

Organizatorów jest dwóch: Częstochowski Oddział Polskiego Towarzystwa Teologicznego, reprezentowany tutaj przez ks. dr Teofila Siudego (on dźwiga główny ciężar organizacji), oraz Katedra Mariologii KUL, która w bieżącym roku wspomina swoje narodziny przed czterdziestu laty. Pierwszym kierownikiem Katedry był o. Prof. Andrzej Ludwik Krupa z Zakonu Braci Mniejszych (bernardyn), zmarły w 1991 roku. To on jest pośrednio odpowiedzialny za nasze częstochowsko-lubelskie spotkanie, obaj bowiem współorganizatorzy są jego uczniami i doktorami. Wspominamy Go dzisiaj wdzięcznym sercem: Wieczny odpoczynek racz Mu dać, Panie!

Organizatorzy planują publikację materiałów. Referenci są uprzejmie lecz nieodparcie proszeni o teksty i dyskietki.

Ks. Teofil Siudy – Częstochowa

Powitanie i wprowadzenie

Tekst zamieszczony w 1 tomie Biblioteki Mariologicznej pt. Duch Święty a Maryja. Materiały z sympozjum zorganizowanego przez Katedrę Mariologii KUL oraz Oddział PTT w Częstochowie, Częstochowa, 22-23 maja 1998 roku, redakcja naukowa: Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Ks. Teofil Siudy, Krzysztof Kowalik SDB, Częstochowa 1999, s. 7-8. Zobacz też wersję PDF .

Katedra Mariologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Oddział Polskiego Towarzystwa Teologicznego w Częstochowie oraz Goście z całej Polski spotykają się w Częstochowie, w gmachu Wyższego Seminarium Duchownego na Sympozjum Mariologicznym.

Serdecznie witam wszystkich, którzy przybyli, można powiedzieć, z całej Polski: od Pani Podhala w sanktuarium w Ludźmierzu po nadbałtycki Szczecin i od uniwer­syteckiego Lublina po Gorzów Wielkopolski na zachodnich rubieżach. Witam wszyst­kich kustoszów naszych sanktuariów maryjnych na czele z Siostrami od Pani Jazłowieckiej z Szymanowa. Witam alumnów naszych Wyższych Seminariów Duchownych, zarówno diecezjalnych jak i zakonnych. Witam bardzo serdecznie i gorąco organiza­torów Sympozjum, a więc Katedrę Mariologii KUL, jej profesorów i studentów, na czele z Ojcem Profesorem Stanisławem Celestynem Napiórkowskim, a także nasz Oddział PTT na czele z Księdzem Arcybiskupem Stanisławem Nowakiem.

W odczytanej na początku modlitwie Ojca Świętego Jana Pawła II do Ducha Świę­tego, fragment, który łączy Ducha Świętego z Maryją, mówi o znakach czasu. Mary­ja to Dziewica słuchająca, która słucha Boga, a przez to odczytuje znaki czasu. W tym kontekście Ojciec Święty prosi Ducha Świętego, byśmy wpatrując się w Ma­ryję umieli odczytywać znaki czasu. Myślę, że jednym z takich znaków czasu jest nasze dzisiejsze zgromadzenie stanowiące połączenie środowiska częstochowskiego z uniwersyteckim środowiskiem lubelskim, czyli tego, co nazwalibyśmy zasadą mo­dlitwy (lex orandi), z zasadą poprawnej wiary (lex credendi). Mam nadzieję, że jest to dobry początek i że przyszłość będzie szła w tym właśnie kierunku, to znaczy ku większej integracji owego lex orandi z lex credendi na płaszczyźnie mariologii.

W encyklice Redemptoris Mater Ojciec Święty pisząc o pięknych ikonach Dzie­wicy Maryi, ikonach chrześcijańskiego Wschodu, kończy takim oto stwierdzeniem: „Wspominam również wizerunek Dziewicy z wieczernika, modlącej się z Apostołami, w oczekiwaniu na Ducha Świętego: czy nie mógłby on stać się znakiem nadziei dla wszystkich, którzy w braterskim dialogu pragną pogłębić swoje posłuszeństwo wiary?”1. Myślę, że to ekumeniczne pytanie skierowane jest również w jakimś sensie dzisiaj do nas, jakkolwiek nie ma pośród nas naszych braci w wierze, prawo­sławnych czy protestantów. W pytaniu tym słyszymy papieskie wezwanie, byśmy szerzej otworzyli się na innych przez naszą teologiczną refleksję. W tym miejscu dodam jeszcze jeden szczegół: marzyło się nam, by w miejscu, gdzie na naszej sali obrad znajduje się ikona Matki Bożej Częstochowskiej, pojawiła się ikona Maryi z Wieczernika. Szukaliśmy takiej ikony w naszym mieście, ale nie mogliśmy znaleźć.

Mamy jednak nadzieję, że taka ikona stanie się owocem naszego Sympozjum, że napiszemy ją słowami naszej refleksji, podobnie jak uczynił to przed nami w swoich tekstach biblijnych św. Łukasz.

W imieniu częstochowskiego Oddziału PTT życzę wszystkim zgromadzonym na Sympozjum owocnych obrad.

 

1Jan Paweł II, Redemptoris Mater, 33.

Od redakcji

Tekst zamieszczony w 1 tomie Biblioteki Mariologicznej pt. Duch Święty a Maryja. Materiały z sympozjum zorganizowanego przez Katedrę Mariologii KUL oraz Oddział PTT w Częstochowie, Częstochowa, 22-23 maja 1998 roku, redakcja naukowa: Stanisław Celestyn Napiórkowski OFMConv, Ks. Teofil Siudy, Krzysztof Kowalik SDB, Częstochowa 1999, s. 5. Zobacz też wersję PDF .

Książka Duch Święty a Maryja przynosi materiały z sympozjum na temat „Maryja a Duch Święty", które odbyło się w Częstochowie, w dniach 22-23 maja 1998 roku, w Wyższym Seminarium Duchownym, a wyrosło ze współpracy Katedry Mariologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z częstochowskim Oddziałem Polskiego Towarzystwa Teologicznego. We wnioskach sympozjum zapisano, by w publikacji materiałów Ducha Świętego przestawić przed Maryję, do czego redaktorzy chętnie zastosowali się w imię hierarchii prawd.

W roku poświęconym Duchowi Świętemu temat sympozjum mariologów nie potrzebował adwokata. Kairos jubileuszu wystarczająco za nim przemawiał. Warto jednak wskazać na rację nie związaną z jubileuszem, a wyraźnie merytoryczną: zaleca to zdrowie i uroda tak mariologii, jak maryjnej pobożności. Słabością obu było wie­loletnie i daleko posunięte wyizolowanie z szerokiego kontekstu objawionej nauki o Bogu, Bogu-Człowieku, Duchu Świętym, Kościele i człowieku. Sobór Watykański II wskazał kierunek odnowy: od izolacji do integracji (w sensie uwzględniania powiązań z całością teologii), od mariologii autonomicznej do mariologii w kontekście (chrystologii, pneumatologii, eklezjologii, antropologii, kultury).

Tom Duch Święty a Maryja miał otworzyć serię wydawniczą Katedry Mariologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego pod tytułem Mariologia w kontekście. Okazało się, że ten piękny pomysł trzeba przesunąć na trzecie tysiąclecie. Pierwszy tom przygotowany wyraźnie w tym duchu narodzi się zatem w Częstochowie, pod Jasną Górą, w roku narodzin Polskiego Towarzystwa Mariologicznego. Niech dobrze służy pneumatologicznemu pogłębieniu mariologii oraz maryjności; niech też szczęśliwie zapowiada owocną współpracę różnych środowisk mariologicznych w Polsce.